Post Office Fixed Deposit : गुंतवणुकीचे अनेक आधुनिक पर्याय उपलब्ध असतानाही, आजही सुरक्षिततेच्या बाबतीत भारतीय पोस्ट ऑफिसला (Post Office) पहिली पसंती दिली जाते. शेअर बाजारातील जोखीम पत्करायची नसेल आणि खात्रीशीर परतावा हवा असेल, तर पोस्ट ऑफिसची फिक्स्ड डिपॉझिट म्हणजेच ‘टाईम डिपॉझिट’ (TD) योजना एक ‘सेफ हेवन’ मानली जाते.
फेब्रुवारी २०२६ च्या ताज्या आकडेवारीनुसार, पोस्ट ऑफिसने आपल्या व्याजदरात बदल केले आहेत. या लेखात आपण ₹१०,००० च्या गुंतवणुकीवर १ वर्षात किती व्याज मिळेल, याचे सविस्तर गणित आणि या योजनेचे फायदे सोप्या भाषेत जाणून घेणार आहोत.
पोस्ट ऑफिस ‘टाईम डिपॉझिट’ (TD) म्हणजे काय?
ज्याप्रमाणे बँकांमध्ये मुदत ठेव (Fixed Deposit) असते, त्याचप्रमाणे पोस्ट ऑफिसमध्ये ‘टाईम डिपॉझिट’ योजना असते. यात तुम्ही १, २, ३ किंवा ५ वर्षांच्या कालावधीसाठी एकरकमी गुंतवणूक करू शकता.
खास वैशिष्ट्य: या योजनेवर थेट भारत सरकारची हमी असते, त्यामुळे तुमचे पैसे १००% सुरक्षित राहतात. बँकांमध्ये ठराविक रकमेपर्यंतच विम्याचे संरक्षण असते, मात्र इथे संपूर्ण मुद्दलाची जबाबदारी सरकारची असते.
पोस्ट ऑफिस FD व्याज दर २०२६
फेब्रुवारी २०२६ पर्यंतचे सुधारित आणि आकर्षक व्याजदर खालीलप्रमाणे आहेत:
| गुंतवणुकीचा कालावधी | वार्षिक व्याज दर (%) |
| १ वर्षासाठी | ६.९% |
| २ वर्षासाठी | ७.०% |
| ३ वर्षासाठी | ७.१% |
| ५ वर्षासाठी | ७.५% |
- विशेष टीप: पोस्ट ऑफिसमध्ये व्याजाची गणना तिमाही (Quarterly) चक्रवाढ पद्धतीने केली जाते, ज्यामुळे प्रत्यक्ष मिळणारा परतावा हा साध्या व्याजापेक्षा थोडा जास्त भरतो.
₹१०,००० च्या FD वर १ वर्षात नक्की किती नफा होईल?
अनेकांना वाटते की १० हजार ही छोटी रक्कम आहे, पण चक्रवाढ व्याजाची ताकद पाहिली की गणिते बदलतात. चला १ वर्षाच्या ६.९% व्याजदरानुसार प्रत्यक्ष परतावा पाहूया:
- गुंतवणुकीची रक्कम (P): ₹१०,०००
- व्याज दर (R): ६.९% (वार्षिक)
- कालावधी: १ वर्ष
- मिळणारे एकूण व्याज: अंदाजे ₹७०८
- मॅच्युरिटीनंतर मिळणारी रक्कम: ₹१०,७०८
जर हीच ₹१०,००० ची रक्कम तुम्ही ५ वर्षांसाठी ठेवली, तर ७.५% दराने तुम्हाला ₹४,४९९ फक्त व्याज मिळेल आणि तुमची एकूण रक्कम ₹१४,४९९ होईल. म्हणजेच ५ वर्षात तुमची मूळ रक्कम जवळपास दीडपट होईल.
पोस्ट ऑफिस FD चे ५ मुख्य फायदे
- सरकारी सुरक्षा: खाजगी संस्था किंवा बँकांप्रमाणे इथे गुंतवणुकीची जोखीम नसते.
- लहान गुंतवणुकीची सोय: तुम्ही अवघ्या ₹१,००० पासून या योजनेची सुरुवात करू शकता. कमाल गुंतवणुकीवर कोणतीही मर्यादा नाही.
- टॅक्स बेनिफिट: जर तुम्ही ५ वर्षांची FD निवडली, तर तुम्हाला आयकर कायद्याच्या कलम ८०C अंतर्गत ₹१.५ लाखांपर्यंत कर सवलत मिळते.
- नॉमिनेशन सुविधा: खाते उघडताना किंवा नंतरही तुम्ही वारसदार (Nominee) नियुक्त करू शकता.
- पोर्टेबिलिटी: तुम्ही तुमचे खाते देशातील कोणत्याही एका पोस्ट ऑफिसमधून दुसऱ्या पोस्ट ऑफिसमध्ये सहज ट्रान्सफर करू शकता.
खाते उघडण्याची प्रक्रिया (Step-by-Step)
पोस्ट ऑफिसमध्ये मुदत ठेव खाते उघडणे अत्यंत सोपे आणि पारदर्शक आहे:
- जवळच्या पोस्ट ऑफिसला भेट द्या: तुमच्या परिसरातील कोणत्याही मुख्य किंवा उप-पोस्ट ऑफिसमध्ये जा.
- कागदपत्रे: आधार कार्ड, पॅन कार्ड आणि २ पासपोर्ट साईज फोटो सोबत ठेवा. (KYC साठी आवश्यक).
- अर्ज प्रक्रिया: ‘टाईम डिपॉझिट’ फॉर्म भरून तुमची रक्कम (चेक किंवा रोख) जमा करा.
- डिजिटल सोय: जर तुमच्याकडे पोस्ट ऑफिसचे बचत खाते आणि ‘IPPB’ मोबाईल बँकिंग असेल, तर तुम्ही घरबसल्याही ही FD सुरू करू शकता.
२०२६ मधील महागाईच्या काळात स्थिर आणि सुरक्षित उत्पन्नासाठी पोस्ट ऑफिस फिक्स्ड डिपॉझिट हा एक विश्वासार्ह मार्ग आहे. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक, गृहिणी आणि पहिल्यांदा गुंतवणूक करणाऱ्या तरुणांसाठी आपली बचत शिस्तबद्धपणे वाढवण्याचा हा सर्वोत्तम पर्याय आहे. ₹१०,००० वर मिळणारे ₹७०८ चे व्याज हे कोणत्याही रिस्कविना मिळणारे एक उत्तम ‘पॅसिव्ह इन्कम’ आहे.
