Punjabrao Dakh : सध्या राज्यात रब्बी हंगामाची लगबग सुरू असून गहू, हरभरा आणि तूर यांसारखी महत्त्वाची पिके काढणीच्या अंतिम टप्प्यात आहेत. मात्र, ऐन सुगीच्या दिवसांत महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांची चिंता वाढवणारी एक मोठी अपडेट समोर आली आहे. ज्येष्ठ हवामान अभ्यासक पंजाबराव डख (Panjabrao Dakh) यांनी राज्यासाठी एक तातडीचा हवामान अंदाज वर्तवला असून, २३, २४ आणि २५ फेब्रुवारी रोजी राज्याच्या काही भागांत अवकाळी पाऊस (Unseasonal Rain) आणि गारपिटीचे संकट ओढावण्याची दाट शक्यता आहे.
चला तर मग जाणून घेऊया, या अवकाळी पावसाचे मुख्य कारण काय आहे आणि कोणत्या जिल्ह्यांना याचा सर्वाधिक फटका बसणार आहे.
हवामानात अचानक बदल का होत आहे?
पंजाबराव डख यांच्या माहितीनुसार, दरवर्षी २२ फेब्रुवारी ते १० मार्च या कालावधीत महाराष्ट्राच्या हवामानात मोठे बदल पाहायला मिळतात. सध्या दक्षिण भारतात—विशेषतः तामिळनाडू, आंध्र प्रदेश, कर्नाटक आणि केरळमध्ये—चक्रीय वादळाची परिस्थिती (Cyclonic Circulation) निर्माण झाली आहे.
या दक्षिणेकडील राज्यांमध्ये वादळी वाऱ्यासह जोरदार पाऊस पडणार आहे. याच चक्रीय स्थितीचा थेट परिणाम महाराष्ट्रावर होणार असून, विदर्भ आणि मराठवाड्यातील काही भागांत पावसाचे ढग दाटून येतील.
कोणत्या जिल्ह्यांना बसणार अवकाळीचा फटका?
२३ ते २५ फेब्रुवारी दरम्यान राज्याच्या पूर्व आणि दक्षिण भागात अवकाळी पावसाचा जोर अधिक राहण्याची शक्यता आहे.
- पावसाची शक्यता असलेले जिल्हे: लातूर, नांदेड, हिंगोली, यवतमाळ, वाशीम, अकोला, अमरावती, वर्धा, नागपूर, भंडारा, गोंदिया आणि चंद्रपूर.
- सीमावर्ती भाग: याशिवाय तेलंगणा राज्याच्या सीमेला लागून असलेल्या आदिलाबाद, धर्माबाद, नायगाव, नरसी आणि मुदखेड या पट्ट्यातही पावसाचा चांगलाच प्रभाव राहील.
‘या’ जिल्ह्यांत आहे गारपिटीचा मोठा धोका!
केवळ पाऊस नाही, तर काही ठिकाणी गारपीट होण्याचीही दाट शक्यता वर्तवण्यात आली आहे:
- चंद्रपूर जिल्हा: तेलंगणामध्ये मोठ्या प्रमाणावर पाऊस आणि गारपीट होणार असल्याने, सीमेवर असलेल्या चंद्रपूर जिल्ह्याला या गारपिटीचा सर्वाधिक फटका बसू शकतो.
- लातूर जिल्हा: अहमदपूर आणि आसपासच्या लगतच्या परिसरात गारपिटीचा इशारा आहे.
- नांदेड जिल्हा: हलक्या जमिनीच्या पट्ट्यात आणि नदीकाठच्या गावांमध्ये काही ठिकाणी गारपीट होऊ शकते.
उत्तर महाराष्ट्र आणि खान्देशातील स्थिती कशी असेल?
जळगाव, धुळे आणि नंदुरबार या खान्देशातील पट्ट्यात प्रामुख्याने ढगाळ वातावरण राहील. या भागात सर्वदूर पावसाची शक्यता नाही, केवळ तुरळक ठिकाणी अत्यंत हलक्या स्वरूपाचा पाऊस पडू शकतो. त्यामुळे उत्तर महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांनी जास्त घाबरून जाण्याचे कारण नाही, असा दिलासा डख यांनी दिला आहे.
शेतकऱ्यांसाठी पंजाबराव डख यांचा अत्यंत महत्त्वाचा सल्ला
हाता तोंडाशी आलेला घास हिरावला जाऊ नये, यासाठी शेतकऱ्यांनी पुढील २-३ दिवस विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे:
१. काढणी केलेले पीक सुरक्षित करा: ज्या शेतकऱ्यांचा हरभरा, गहू किंवा तूर सोंगून शेतातच पडून आहे, त्यांनी ते पीक तात्काळ सुरक्षित ठिकाणी हलवावे किंवा चांगल्या प्रतीच्या ताडपत्रीने व्यवस्थित झाकून घ्यावे.
२. उभ्या पिकांना पाणी देणे टाळा: लातूर, नांदेड, परभणी आणि चंद्रपूर यांसारख्या जिल्ह्यांत जरी पाऊस पडला नाही, तरी तेलंगणामधील हवामानामुळे येथे सोसाट्याचे वारे वाहण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे पुढील १-२ दिवस गहू आणि मका यांसारख्या उभ्या पिकांना पाणी देऊ नका. ओली जमीन आणि वेगाचा वारा यामुळे उभी पिके भुईसपाट होऊन मोठे नुकसान होऊ शकते.
तिरुपतीला जाणाऱ्या भाविकांसाठी विशेष अलर्ट
२२ आणि २३ फेब्रुवारीच्या दरम्यान आंध्र प्रदेश (विशेषतः तिरुपती बालाजी परिसर) आणि तामिळनाडूमध्ये चक्रीय वादळामुळे मुसळधार पावसाचा इशारा देण्यात आला आहे. त्यामुळे जे भाविक या काळात तिरुपती दर्शनाला जाण्याचे नियोजन करत आहेत, त्यांनी हवामानाचा अचूक अंदाज घेऊनच आपला प्रवास ठरवावा.
महत्त्वाची टीप: अवकाळी पाऊस हा सर्वत्र सलग पडत नाही; तो साधारणतः १० ते १५ किलोमीटरचे पट्टे सोडून पडतो. त्यामुळे प्रत्येक ठिकाणी पाऊस होईलच असे नाही, परंतु सर्वांनी सतर्क राहणे आवश्यक आहे. हवामानात काही अचानक बदल झाल्यास नवीन अपडेट दिली जाईल.
